Dariusz Oskroba / Piekarnia Oskroba

Zamiast "dzień dobry" mówił "chleb dobry". Pracownicy zapamiętali to jako pierwsze, gdy przyszło im się z nim żegnać.

Dariusz Oskroba zmarł 29 czerwca 2026 roku. Miał 64 lata. Przyczyny śmierci rodzina nie podała do publicznej wiadomości i nie jest to przedmiotem tego tekstu.

Firmę, którą zostawił, zna każdy, kto kupuje chleb: druga co do wielkości fabryka pieczywa w Polsce. Trzy zakłady, ponad 900 pracowników, około 250 placówek. Przychody powyżej 1 mld zł, zysk netto 226 mln zł za 2025 rok. Forbes wycenił majątek rodziny na ponad 2 mld zł.

Pierwszą piekarnię otworzył w 1931 roku jego dziadek Wacław, w Parysowie pod Garwolinem. Jeden piec. Dariusz przejął zakład w 1981 roku, mając dwadzieścia lat, i zamienił go w to, co jest dziś.

Media pożegnały go jako prezesa i twórcę imperium. W rejestrze sądowym nie był prezesem od dwóch lat i czterech miesięcy.

Nie zostawił wywiadów o sukcesji. Nie ma ani jednego tekstu, w którym mówiłby, komu i kiedy zamierza oddać firmę. Zostawił za to książkę - o podróży motocyklem przez czterdzieści tysięcy kilometrów, z Australii przez Azję. I w niej jedno zdanie, które tłumaczy więcej niż jakikolwiek wywiad.

Nigdy nie miałem czasu dla siebie. Od osiemnastego roku życia pracuję dużo i ciężko, prowadząc własny biznes. Z pokaźnym sukcesem. Jestem obecnie prezesem i współwłaścicielem jednej z największych firm w swojej branży w Polsce. Jednak nadmiar pracy i koncentracja na działalności zawodowej wywołały stres i uświadomiły, że coś mi umyka, coś tracę. Powoli popadałem w apatię graniczącą z depresją.

To nie jest wyznanie człowieka, który nie radzi sobie z biznesem. To wyznanie człowieka, któremu biznes wychodzi tak dobrze, że nie zostaje z niego nic poza biznesem. Napisał to, gdy był prezesem i współwłaścicielem.

Te podróże mnie zmieniły. Ze spokojem podchodzę do swoich obowiązków, jestem silniejszy psychicznie i fizycznie, zmienił się mój stosunek do rodziny, sądzę, że na lepsze.

Nestor, który boi się oddać firmę, najczęściej nie boi się o firmę. Boi się pytania, kim będzie, kiedy przestanie być nią samą.

Oskroba odpowiedział sobie na to pytanie wcześniej niż większość. Nie wiemy, czy to miało jakikolwiek związek z tym, co zrobił potem. Wiemy, że napisał to na długo przedtem.

To, co widać w rejestrze, układa się w drabinę rozłożoną na dziewięć lat.

1 października 2015 roku rodzinna spółka z ograniczoną odpowiedzialnością zostaje przekształcona w spółkę akcyjną. Kapitał 26,7 mln zł, ponad 53 tys. akcji. Prezesem zostaje Dariusz, wiceprezesem jego żona Joanna. W listopadzie tego samego roku ustanowiona zostaje prokura samoistna dla syna.

26 sierpnia 2020 roku syn schodzi z prokury i wchodzi do zarządu jako wiceprezes. Tego samego dnia prokurę samoistną dostają dwie osoby: córka i Michał Kozielski, menedżer spoza rodziny.

5 maja 2022 roku powstaje osobna spółka na całą sieć sklepów. Prowadzą ją trzy osoby z prawem samodzielnej reprezentacji: syn, córka i Kozielski. Ojca nie ma wśród nich, choć wtedy wciąż jest prezesem spółki produkcyjnej.

28 lutego 2024 roku Dariusz Oskroba zostaje wykreślony z zarządu. Prezesem zostaje syn. Ojciec nie przechodzi do rady nadzorczej. Nie bierze prokury. Nie ma go w spółce sklepów. Z rejestru znika.

Umiera dwa lata i cztery miesiące później.

I tu zaczyna się rzecz, dla której warto było w ten rejestr wejść.

Zniknięcie z listy zarządu wygląda jak oddanie wszystkiego. Nie musi nim być. W dziale pierwszym rejestru, przy tej spółce, od pierwszego wpisu z 2015 roku stoi odpowiedź TAK na pytanie, czy statut przyznaje uprawnienia osobiste określonym akcjonariuszom.

To nie to samo co akcje uprzywilejowane - te w tej spółce nie istnieją, obie serie są zwykłe. Uprzywilejowanie siedzi w akcji i wędruje razem z nią, gdy akcja zmienia właściciela. Uprawnienie osobiste jest przypisane do konkretnego człowieka. Nie da się go kupić. Nie przechodzi na nabywcę akcji.

Czym takie uprawnienie bywa? Prawem powoływania członków rady nadzorczej. Prawem weta wobec uchwał. Zgodą na zbycie akcji bez której nikt ich nie sprzeda. Statut tej spółki i tak zastrzega, że akcje imienne zbywa się wyłącznie za zgodą walnego zgromadzenia, a próg dla uchwał podniesiono do 65%.

Człowiek, który ma uprawnienie osobiste, może nie zasiadać w żadnym organie i nadal decydować o rzeczach, które dla firmy są najważniejsze. Fotel widać w rejestrze. Uprawnienia nie.

Bo rejestr mówi tylko tyle, że uprawnienia osobiste w tej spółce są. Nie mówi, komu przysługują ani na czym polegają. To siedzi w akcie notarialnym statutu, w aktach sądowych, do których trzeba pójść fizycznie.

Nie wiem więc, czy Dariusz Oskroba, schodząc z fotela prezesa, oddał kontrolę nad firmą. Wiem, że jego spółka od dziewięciu lat miała w statucie narzędzie, które pozwala tego nie robić.

Teraz rzecz najważniejsza i najtrudniejsza. Nie wiem, dlaczego zszedł z zarządu w lutym 2024 roku, i nie będę zgadywał.

Tę samą sekwencję wpisów da się przeczytać na dwa sposoby, oba uczciwie. Pierwszy: człowiek przez dziewięć lat budował następcom drabinę, dał im osobną spółkę jako poligon, wprowadził do środka menedżera spoza rodziny, a potem wstał i wyszedł. Drugi: coś się wydarzyło - zdrowie, konflikt, wymóg banku, przygotowanie do sprzedaży - i wtedy wyjście z zarządu było odpowiedzią na zdarzenie, a drabina wcześniejszych lat tylko ułatwiła je przeprowadzić.

Rejestr pokazuje, co zrobiono. Nie pokazuje, dlaczego. Kto twierdzi, że wie, dopowiada sobie resztę.

Nie twierdzę więc, że oddał firmę dobrowolnie ani że wszystko zaplanował. Twierdzę tylko to, co widać: sekwencja ról biegła przez dziewięć lat, a wyjście z zarządu ją domknęło.

Czego jeszcze nie wiem i nie ukrywam. Nie znam treści uprawnień osobistych ani tego, komu przysługują. Nie znam rozkładu akcji - spółka akcyjna nie ujawnia go publicznie. Nie wiem, czy Dariusz Oskroba przekazał swoje akcje za życia, czy weszły do masy spadkowej. Nie ustalono, czy istnieje fundacja rodzinna albo spisana konstytucja rodzinna. Nie znam roli Michała Kozielskiego - jedynej osoby spoza rodziny z prokurą samoistną i udziałem w spółce sklepów.

Każda z tych rzeczy leży w konkretnym dokumencie: w akcie notarialnym statutu, w księdze akcyjnej, w postępowaniu spadkowym. Wszystkie są poza zasięgiem człowieka, który czyta tylko rejestr.

Zaczyna się od rzeczy, którą właściciel może zrobić w godzinę, a nie robi jej nigdy: przeczytać własny statut i wypisać, co on naprawdę mówi. Kto powołuje zarząd. Kto może zawetować. Czy ktoś ma uprawnienie osobiste, a jeśli tak, to co się z nim stanie w dniu jego śmierci. Model, który przechodzi przez statut punkt po punkcie i tłumaczy każdy zapis na skutek, robi z martwego dokumentu listę decyzji do podjęcia.

Większość właścicieli podpisała swój statut u notariusza dziesięć lat temu i nigdy do niego nie wróciła. Zapisy, które miały ich chronić, zdążyły się zestarzeć razem z nimi.

Druga rzecz jest trudniejsza. Dariusz Oskroba napisał książkę o tym, że praca zjadła mu życie, i o tym, co go z tego wyciągnęło. Zapisał to. Większość nestorów nie zapisuje niczego - ani tego, jak podejmuje decyzje, ani tego, czego się boi, ani tego, co wie o swojej firmie i czego nie ma w żadnym dokumencie. To wszystko istnieje wyłącznie w jednej głowie i znika razem z nią.

Firmę można przekazać jednym wpisem do rejestru. Tego, co właściciel wie o swojej firmie, nie da się przekazać żadnym wpisem. Trzeba to z niego wyciągnąć, zanim będzie za późno - a on sam tego nie zrobi, bo nie ma komu opowiedzieć.

Otwórz statut swojej spółki i znajdź rubrykę o uprawnieniach osobistych. Jeśli stoi tam TAK, sprawdź, czyje one są i co się z nimi stanie w dniu Twojej śmierci. Jeśli stoi NIE, sprawdź, co poza fotelem prezesa właściwie trzymasz.