McCain Foods / rodzina McCain

Harrison McCain wysłał bratu notatkę. Jedno zdanie z niej opisuje wszystko, co wydarzyło się przez następne trzydzieści lat.

Być może znamienne jest to, że tarcia pojawiały się tylko wtedy, gdy przedmiotem nominacji byli członkowie rodziny.

Pisał to na przełomie lat osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych. Z bratem Wallace'em prowadził firmę od 1957 roku. Zaczynali we Florenceville, przy trzydziestu pracownikach.

Dziś McCain robi mniej więcej co czwartą mrożoną frytkę na świecie. Przychody sięgają 16 mld CAD. Spółka nigdy nie weszła na giełdę.

Na starcie każdy z braci prowadzących firmę włożył po 30 tys. dolarów. Dwaj starsi bracia dołożyli po 20 tys. i zostali z boku, jako wspólnicy bez funkcji.

Założyciel nazwał mechanizm po imieniu. Nie zbudował niczego, co by go rozbroiło.

Plan sukcesji istniał, i to wcześnie. Bracia umówili się, że oddadzą stery po siedemdziesiątce albo gdy jednego zabraknie.

Plan nie przewidywał jednego. Że któryś z nich sam go złamie.

W 1990 roku Wallace mianował syna Michaela szefem części amerykańskiej. Bez zgody brata.

Umowa braci nie miała zapisanego trybu na wypadek, gdy jeden z nich jej nie dotrzyma.

Nie było więc czego otworzyć i sprawdzić. Zostało to, co zostaje zawsze, gdy ustalenie milczy: cudza ocena. Najpierw arbitra, potem sądu.

Punkt awarii nie leżał w dokumencie. Leżał w tym, czego dokument nie obejmował.

Spór poszedł do arbitrażu. Dziesięć tygodni przesłuchań w Fredericton, rozstrzygnięcie w październiku 1994, podtrzymane przez sąd w lutym 1995. Same opłaty prawne kosztowały rodzinę około 20 mln dolarów.

Wallace stracił fotel współprezesa. Udziałów nie stracił - zachował około jednej trzeciej. Z synami przeszedł do Maple Leaf Foods i zbudował tam drugie przedsiębiorstwo.

Warto zobaczyć, co dokładnie zamknięto. Rozstrzygnięto, kto prowadzi firmę. Nie tknięto pytania, na jakich warunkach wolno z niej odejść z udziałem.

Rodzina przeprowadziła rozdzielenie władzy od własności na sobie, przy świadkach, i nie zapisała z tego reguły.

Sędzia prowadzący sprawę dopisał do rozstrzygnięcia radę. Zalecił, żeby firma rozważyła wejście na giełdę. Notowanie dawałoby cenę z rynku i hamulec na przyszłe spory.

Zalecenia nie wykonano. Wybrano drogę odwrotną: mocniejsze związanie rodziny z firmą.

Bracia nie pogodzili się w pełni nigdy. Do zbliżenia doszło dopiero w 2004 roku, gdy Wallace odwiedził chorego Harrisona w szpitalu. Harrison zmarł kilka tygodni później.

Pięć lat po wyroku Allison McCain, następca wskazany przez Harrisona, podsumował stan rodziny bez ozdobników.

W czysto biznesowych sprawach wszyscy się dogadują. W kwestiach spornych w rodzinie nie sądzę, by ktokolwiek zmienił zdanie.

Po konflikcie Harrison zbudował konstrukcję, która działa do dziś. Holding McCain Foods Group trzyma wszystkie akcje spółki operacyjnej. Rodzina posiada holding, holding posiada firmę.

Do tego doszedł dokument regulujący relacje między dwiema radami i sprawami rodziny. W rodzinie mówi się o nim „gruby dokument”. Rada holdingu ma siedem miejsc, rozdzielonych po gałęziach. Dwa dla potomków Wallace'a, dwa dla potomków Harrisona. Po jednym dla linii Andrew i Roberta, jedno dla dyrektora spoza rodziny.

To nie jest konstrukcja pozorna. Scott McCain, syn Wallace'a i dziś przewodniczący rady spółki operacyjnej, mówi o niej wprost.

Nasza rada holdingu ma zęby. Niektóre sprawy prezesi muszą nam przynosić i wiedzą, że muszą się jej podporządkować.

Od 1995 roku firmą kieruje zarząd spoza rodziny. Przekazanie fotela prezesa w 2017 roku poszło gładko, ogłoszone komunikatem o planie sukcesji kierownictwa. Warstwa zarządcza działa.

Jest też umowa wspólników, zawarta jeszcze za życia założycieli. Powstała przy dużym planie ekspansji. Założyciele nie chcieli kapitału z zewnątrz, więc spisali porozumienie z kolejnym pokoleniem. Weszły do niej zasady sukcesji i warunki zatrudniania krewnych.

Umowa nie objęła całego klanu, tylko tych, którzy byli wtedy zaangażowani w firmę.

Co ta umowa mówi o wyjściu, nie wiadomo - dokument jest niepubliczny. Nie wiadomo też, czy w ogóle mówi o nim cokolwiek.

Wiadomo natomiast, że trzydzieści lat po arbitrażu rodzina znów jest w sądzie.

Rodzina rozbudowała wokół tego własne zaplecze. Działa komitet zajmujący się podatkami spadkowymi wszystkich udziałowców, zbierający dane o ich majątku prywatnym. Scott McCain opisuje podział ról jednym zdaniem.

Naszym rodzinnym biznesem są ziemniaki, przekąski i transport. Biznesem rodziny jest jej własne biuro.

Ktoś już tą drogą wychodził. Po śmierci Wallace'a jego syn Michael sprzedał swój pakiet w holdingu, żeby ułożyć sprawy spadkowe ojca. Pieniądze przeniósł do Maple Leaf Foods. Pozew Eleanor twierdzi, że sprzedał przy istotnym upuście - spółka tego nie potwierdza.

Wyjście z tej struktury jest więc wykonalne. Spór idzie o cenę i o drogę, nie o samą możliwość wyjścia.

W 2026 roku Eleanor McCain, córka Wallace'a, złożyła pozew w sądzie w Moncton. Ma 8,72% holdingu, pakiet wart ponad 1 mld CAD, i twierdzi, że nie ma jak go sprzedać. Firma nazywa zarzuty bezpodstawnymi i zapowiada obronę. Sąd nie orzekł.

Wszystko, co w tej historii mówi o intencjach i o blokowaniu wyjścia, pochodzi z pisma jednej strony. To jest granica, poza którą nie idziemy.

Teza upada, jeżeli z akt arbitrażu wyjdzie jedno. Że umowa braci jednak przewidywała tryb na wypadek jednostronnej nominacji. Wtedy nie ma tu luki w ustaleniu, tylko dwóch ludzi, którzy nie chcieli go zastosować.

Jest też odczytanie, którego nie wolno pominąć. Ograniczona zbywalność udziałów bywa świadomym wyborem firmy prywatnej. To cena za to, że przedsiębiorstwo nie odpowiada przed rynkiem co kwartał. Pakiety dziedziczono z tą wiedzą. Przy tym odczytaniu nie ma tu niczyjej winy. Jest umowa, która komuś przestała odpowiadać.

Nie wiem, co ta umowa mówi o wyjściu. Wiem, czego nie mówiła jej poprzedniczka: co robić, gdy ktoś jej nie dotrzyma. Brak tego jednego zdania kosztował rodzinę dziesięć tygodni przesłuchań.

Reguła R-016 zamyka to, co widać w tej historii niezależnie od wyroku.

Michael McCain, syn Wallace'a, powiedział w 2023 roku o swoim ojcu i stryju zdanie bez pretensji.

Nie zainwestowali starannie w dynamikę łączenia rodziny i biznesu. Konsekwencją był bardzo bolesny finał.

Twoje ustalenia przeczytają kiedyś ludzie, których przy ich pisaniu nie było. Nie będą pamiętali, co miałeś na myśli. Będą mieli tekst.

W tej rodzinie jest ich dziś 36. Własność wchodzi w czwarte pokolenie.