Tadeusz Gołębiewski / Hotele Gołębiewski

W 1966 roku dwudziestotrzyletni student pospawał wyrzucony na złom piec do wafli i zaczął piec ciastka w budynku gospodarczym w Wołominie. Masę wyrabiał w pralce Frani, wafle rozwoził rowerem. Tego samego roku wpisał się do ewidencji jako jednoosobowa działalność gospodarcza.

Pół wieku później to była cukiernia TAGO produkująca trzysta ton słodyczy dziennie na eksport do kilkudziesięciu krajów oraz sieć hoteli w Mikołajkach, Białymstoku, Wiśle i Karpaczu. Do tego największy hotel w Polsce, budowany w Pobierowie. Forbes w 2026 wycenił majątek rodziny na 2,84 mld zł, 39. miejsce wśród najbogatszych Polaków.

Wszystko na tej samej jednoosobowej działalności z 1966 roku. Nigdy nie założył spółki. Za każde zobowiązanie odpowiadał całym prywatnym majątkiem i traktował to jak stan naturalny.

Wstaję rano i nie wiem, czy jestem milionerem, czy bankrutem.

W pandemii, gdy hotele stały puste, zastawił własne nieruchomości, żeby płacić pensje i nikogo nie zwolnić. Człowiek, który tak ryzykował dla firmy, nie zabezpieczył jej przed jedną rzeczą pewną - własną śmiercią.

Stawką nie były hotele. Stawką było to, czy imperium istnieje dzień po tym, jak zabraknie właściciela.

Jednoosobowa działalność nie ma osobowości prawnej. Nie jest podmiotem obok właściciela - jest nim samym. U Gołębiewskiego ta tożsamość firmy i człowieka nie była formalnością, była zasadą.

Nie ma zarządu, jestem tylko ja. Chodzę i pytam.

Nie zakładał spółek i nie powoływał zarządu, bo - jak mówili znający go - za bardzo nikomu nie ufał. Był szefem wszystkich szefów. Firma nie miała drugiego mózgu poza jego własnym.

Bez zabezpieczenia prawo traktuje to dosłownie. Gdy właściciel jednoosobowej działalności umiera, a nikt nie przejmuje sterów, firma zamiera: w ciągu dwóch miesięcy wygasa numer podatkowy, wygasają umowy o pracę i koncesje, blokują się konta, a majątek wpada do masy spadkowej. Dla firmy produkującej trzysta ton dziennie i zatrudniającej tysiące ludzi byłoby to zatrzymanie z dnia na dzień.

Od 2018 roku jest narzędzie, które temu zapobiega: zarząd sukcesyjny. Powołany, utrzymuje numer podatkowy i umowy - firma działa dalej jako przedsiębiorstwo w spadku. Najlepiej ustanowić go za życia, jednym wpisem.

Wpis Gołębiewskiego pokazuje zarząd ustanowiony dopiero z dniem śmierci, 21 czerwca 2022. Nie wcześniej.

To nie jest szczegół. Zarząd powołany za życia jest decyzją właściciela. Powstały dopiero po jego śmierci jest decyzją rodziny - i działa tylko wtedy, gdy rodzina się zgadza.

Trzymanie wszystkiego na jednoosobowej działalności nie było u niego niedopatrzeniem. Było wyrazem tego, kim był. Miał trzy żelazne zasady: pieniądz musi robić pieniądz, jak najmniej kredytów i jak najwięcej wkładu własnego, a każdy kolejny biznes musi być większy od poprzedniego. Wszystkie trzy zakładają jedną rękę na sterze.

Prosty chłopak ze wsi, a wybudował takiego giganta.

Forma, która daje jednej osobie pełną i natychmiastową kontrolę, jest dokładnie tą, która po jej śmierci nie zostawia następcy. To samo, co napędzało budowę, utrudniało przekazanie. Kontroli, której nie oddał nikomu za życia, nie było jak przekazać po śmierci - bo nie istniał podmiot, tylko człowiek.

Im dłużej forma działa świetnie, tym łatwiej odłożyć jej zmianę. Sukces usypia.

Można to czytać łagodniej: ufał, że rodzina sobie poradzi. Sam mówił, że dzieci się nie rozpieszcza, tylko przygotowuje na wszystko. Ale zaufanie to nie to samo co zabezpieczenie. Syn ujął to bez złudzeń - bez ojca nie umieli w firmie wbić gwoździa, bo chciał wiedzieć wszystko. Zabrakło formalnego minimum, które wskazuje każdy doradca: zarządcy powołanego za życia i testamentu.

Po 21 czerwca 2022 wszystko rozegrało się już bez niego. Firmę uratowała jedna okoliczność, na którą nie miał już wpływu: dzieci się nie pokłóciły. Zarządcę sukcesyjnego po śmierci można powołać tylko za zgodą spadkobierców, którym łącznie przysługuje ponad 85% udziału. Spór o spadek i nie byłoby kim poprowadzić hoteli i fabryki nazajutrz.

Zgoda była. Żona Grażyna została zarządcą, firma ruszyła dalej jako przedsiębiorstwo w spadku. Ale to rozwiązanie na czas - trwa najwyżej dwa lata, wyjątkowo pięć za zgodą sądu, i uruchamia zegar na zbudowanie trwałej struktury.

Tu druga pułapka. Jednoosobowej działalności po śmierci właściciela nie da się już przekształcić w spółkę - nie ma kogo przekształcać. Trzeba założyć nowy podmiot i wnieść do niego całą firmę aportem.

28 października 2022 powstał Gołębiewski Holding z kapitałem 100 tys. zł. 28 lutego 2023 wspólnicy podnieśli kapitał do 300 mln zł, pokrywając go aportem całego przedsiębiorstwa w spadku. Udziały objęli żona i troje dzieci. Ster wziął syn Jarosław.

U nas sporu nie było. Spotkaliśmy się z siostrami i uzgodniliśmy, co dalej. Wybrały mnie.

Finał jest dobry. Hotel w Pobierowie ruszył w 2026, zysk netto grupy wzrósł z 72 do ponad 120 mln zł. Firma nie tylko przetrwała - urosła. Osiem miesięcy pracy prawników, żeby ułożyć to, co jeden wpis za życia mógł przygotować z góry.

Teza nie brzmi: jednoosobowa działalność jest zawsze błędem. Dla małej firmy, którą właściciel zamierza zamknąć albo sprzedać za życia, jest tania i sensowna. Ryzyko dotyczy firmy, która ma trwać dłużej niż jej twórca.

Nie brzmi też: Gołębiewski doprowadził do katastrofy. Nie doprowadził. Firma działa, rośnie, została w rodzinie bez wojny. To happy end i trzeba to powiedzieć wprost.

Ale ten happy end oparł się na zgodzie dzieci, nie na strukturze zostawionej przez ojca. Ta różnica jest całą treścią tej historii.

Kryterium śmierci tezy jest ostre. Gdyby prawo pozwalało płynnie przejąć jednoosobową działalność po śmierci właściciela bez żadnego przygotowania, teza byłaby fałszywa. Nie pozwala - bez zabezpieczenia firma zamiera, a jej ratunek wymaga, by cała rodzina zgodziła się na jednego zarządcę w ciągu dwóch miesięcy, w środku żałoby.

Wystarczyłby jeden spór o spadek, żeby ten sam przypadek skończył się rozpadem zamiast wzrostem do 120 mln zł zysku. Bezpieczeństwo nie wzięło się ze skali ani z majątku. Wzięło się stąd, że akurat nikt się nie pokłócił.

Rola jest wąska i konkretna: audyt luki między skalą firmy a jej formą prawną. Model przepuszczający dane firmy przez jedno pytanie - "co przestaje istnieć w dniu śmierci właściciela, jeśli nikt nie przejmie sterów?" - wypisuje właścicielowi jednoosobowej działalności listę tego, co jest zagrożone: numer podatkowy, koncesje, umowy o pracę, dostęp do kont, i pokazuje, że cały majątek trafia do nierozdzielonego spadku.

Drugie pytanie jest ważniejsze: kto poprowadzi firmę nazajutrz po Twojej śmierci i czy jego prawo do tego zależy od zgody wszystkich spadkobierców. To nie zastąpi notariusza ani doradcy. Wartość pojawia się tylko wtedy, gdy właściciel po zobaczeniu tej listy idzie powołać zarządcę albo przenieść firmę do spółki, a nie odkłada tego na kolejny dobry rok.

Gołębiewskiemu nie zabrakło pieniędzy na najlepszych doradców. Zabrakło decyzji, żeby przestać być firmą i zacząć być jej właścicielem.

Jeśli o losie Twojej firmy po Twojej śmierci ma zdecydować to, czy rodzina się dogada, to nie zostawiasz jej firmy gotowej do przejęcia. Zostawiasz jej próbę, którą mogłeś rozstrzygnąć za życia.